Al + HNO3 → Al(NO3)3 + N2O + H2O

Al + HNO3 → Al(NO3)3 + N2O + H2O

Mời các em theo dõi nội dung bài học Al + HNO3 → Al(NO3)3 + N2O + H2O do thầy cô trường THCS Bình Chánh biên soạn sẽ giúp các em nắm chắc kiến thức nội dung bài học tốt hơn.

Mục lục

Al + HNO3 → Al(NO3)3 + N2O + H2O

Al + HNO3 → Al(NO3)3 + N2O + H2O được THCS Bình Chánh biên soạn hướng dẫn các bạn học sinh viết và cân bằng phản ứng oxi hoá khử.

1. Phương trình phản ứng Al tác dụng HNO3 loãng 

8Al + 30HNO3 → 8Al(NO3)3 + 3N2O + 15H2O

2. Chi tiết quá trình cân bằng Al tác dụng với HNO3 loãng

Xác định sự thay đổi số oxi hóa

Al0 + HN+5O3 —--> Al+3(NO3)3 + N+42O + H2O.

Ta có quá trình cho – nhận e:

8 × || Al → Al3+ + 3e

3 × || 2N+5 + 8e → 2N+4 (N2O)

⇒ Điền hệ số vào phương trình, chú ý không điền vào HNO3

(vì N+5 ngoài vai trò oxi hóa còn giữ lại làm môi trường NO3):

8Al + HNO3 —--> 8Al(NO3)3 + 3N2O + H2O.

Bảo toàn nguyên tố Nitơ ⇒ hệ số của HNO3 là 30.

Bảo toàn nguyên tố Hidro ⇒ hệ số của H2O là 15.

⇒ 8Al + 30HNO3 → 8Al(NO3)3 + 3N2O + 15H2O

3. Điều kiện phản ứng xảy ra giữa Al và HNO3 loãng 

Cho  Al tác dụng với HNO3 loãng ở Nhiệt độ thường

4. Một số phương trình phản ứng liên quan

5. Tính chất hóa học của nhôm

5.1. Tác dụng với oxi và một số phi kim.

4Al + 3O2 → 2Al2O3

ở điều kiện thường, nhôm phản ứng với oxi tạo thành lớp Al2O3 mỏng bền vững, lớp oxit này bảo vệ đồ vật bằng nhôm, không cho nhôm tác dụng oxi trong không khí, nước.

2Al + 3Cl2 → 2AlCl3

5.2.  Nhôm tác dụng với axit (HCl, H2SO4 loãng,..)

  • Tác dụng với axit (HCl, H2SO4 loãng,..)

2Al + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2

Chú ý: Nhôm không tác dụng với H2SO4, HNO3 đặc, nguội

  • Tác dụng với axit có tính oxi hóa mạnh như HNO3 hoặc H2SO4 đậm đặc

Al + 4HNO3 → Al(NO3)3 + NO + 2H2O

Al + 6HNO3 → Al(NO3)3 + 3NO2 + 3H2O

2Al + 6H2SO4 → Al2(SO4)3 + 3SO2 + 6H2O

5.3. Tác dụng với dung dịch muối của kim loại yếu hơn.

AI + 3AgNO3 → Al(NO3)3 + 3Ag

2Al + 3FeSO4 → Al2(SO4)3 + 3Fe

5.4. Tính chất hóa học riêng của nhôm.

Do lớp oxit nhôm bị hòa tan trong kiềm nên nhôm phản ứng với dung dịch kiềm.

2Al + 2H2O + 2NaOH → 2NaAlO2 + 3H2

5.5. Phản ứng nhiệt nhôm

Phản ứng nhiệt nhôm là phản ứng hóa học toả nhiệt trong đó nhôm là chất khử ở nhiệt độ cao.

Ví dụ nổi bật nhất là phản ứng nhiệt nhôm giữa oxit sắt III và nhôm:

Fe2O3 + 2Al → 2Fe + Al2O3

6. Bài tập vận dụng liên quan

Câu 1. Cho phản ứng: Al + HNO3 → Al(NO3)3 + N2O + H2O

Trong phương trình phản ứng trên, khi hệ số của Al là 8 thì hệ số của HNO3

A. 24

B. 30

C. 26

D. 15

Xem đáp ánĐáp án B

Phương trình phản ứng hóa hoc

8Al + 30HNO3 → 8Al(NO3)3 + 3N2O + 15H2O

Trong phương trình phản ứng trên, khi hệ số của Al là 8 thì hệ số của HNO3 là 30

Câu 2. Có các mệnh đề sau :

(1) Các muối nitrat đều tan trong nước và đều là chất điện li mạnh.

(2) Ion NO có tính oxi hóa trong môi trường axit.

(3) Khi nhiệt phân muối nitrat rắn ta đều thu được khí NO2

(4) Hầu hết muối nitrat đều bền nhiệt.

(5) Bạc bị thụ động trong axit nitric đặc nguội

Trong các mệnh đề trên số mệnh đề đúng là

A. 1.

B. 2.

C. 3

D. 4

Xem đáp ánĐáp án B

(1) Các muối nitrat đều tan trong nước và đều là chất điện li mạnh.

(2) Ion NO có tính oxi hóa trong môi trường axit.

(3) Khi nhiệt phân muối nitrat rắn ta đều thu được khí NO2 => sai vì muối nitrat của K, Na, Ba, Ca nhiệt phân không thu được khí NO2

(4) Hầu hết muối nitrat đều bền nhiệt => sai vì các muối nitrat hầu hết kém bền nhiệt

(5) Bạc bị thụ động trong axit nitric đặc nguội Sai vì Ag không bị thụ động trong HNO3 đặc nguội chỉ có Al, Fe, Cr

Câu 3. Hòa tan ba muối X, Y, Z vào nước thu được dung dịch chứa: 0,40 mol K+; 0,20 mol Al3+: 0,2 mol SO42- và a mol Cl. Ba muối X, Y, Z là

A. KCl, K2SO4, AlCl3.

B. KCl, K2SO4, Al2(SO4)3.

C. KCl, AlCl3, Al2(SO4)3.

D. K2SO4, AlCl3, Al2(SO4)3.

Xem đáp ánĐáp án C 

Bảo toàn điện tích => a = 0,6

Đáp án A

SO42- chỉ ở K2SO4

K+ ở K2SO4 là 0,4 mol (Đủ)

Không có kCl => loại

Đáp án B: Cl- chỉ có ở KCl

K+ ở KCl là 0,6 mol (dư) => loại

Đáp án C: 0,4 mol KCl; 0,2/3 mol AlCl3: 0,2/3 mol Al2(SO4)3

=> Chọn đáp án C

Đáp án D: Cl chỉ ở AlCl3

Al3+ là 0,2 mol (đủ)

=> Không có Al2(SO4)3 => loại

Câu 4. Trong phản ứng: Al + HNO3 (loãng) → Al(NO3)3 + N2O + H2O, tỉ lệ giữa số nguyên tử Al bị oxi hoá và số phân tử HNO3 bị khử (các số nguyên, tối giản) là:

A. 8 và 6.

B. 4 và 15.

C. 4 và 3.

D. 8 và 30.

Xem đáp ánĐáp án D

Phương trình phản ứng

8Al + 30HNO3 → 8Al(NO3)3 + 3N2O + 15H2O

Tỉ lệ giữa số nguyên tử Al bị oxi hoá và số phân tử HNO3 bị khử (các số nguyên, tối giản) là 8 và 30

Câu 5. Nhúng thanh Al vào dung dịch HNO3 loãng, không thấy có khí thoát ra. Kết luận nào sao đây là đúng:

A. Al không phản ứng với dung dịch HNO3 loãng

B. Al bị thụ động hóa trong dung dịch HNO3 loãng

C. Al phản ứng với HNO3 tạo ra muối amoni

D. Cả A và B đều đúng

Xem đáp ánĐáp án C

Al tan hết trong HNO3 loãng nhưng không có khí sinh ra cho nên sản phần khử mà muối NH4NO3

Phương trình hóa học phản ứng

8Al + 30HNO3→  8Al(NO3)3 + 3NH4NO3 + 9H2O

Câu 6. Hòa tan hoàn toàn hh X gồm 8,1 gam Al và 29,25 gam Zn bằng dung dịch HNO3 12,6% (vừa đủ) thu được V lit N2O (đktc, khí duy nhất) và dd Y chứa 154,95 gam muối tan. Giá trị của V là:

A. 3,36

B. 5,04

C. 4,48

D. 6,72

Xem đáp ánĐáp án A

mAl(NO3)3 = 8,1.213/27 = 63,9 gam

mZn(NO3)3 = 29,25.189/65 = 85,05 gam

mY = mAl(NO3)3 + mZn(NO3)3 + mNH4NO3

=> mNH4NO3 = 6 gam => nNH4NO3 = 0,075 mol

nN2O = (0,3.3 + 0,45.2 – 0,075.8)/8 = 0,15 mol

=> V = 0,15.22,4 = 3,36 lít

Câu 7. Criolit (còn gọi là băng thạch) có công thức phân tử Na3AlF6, được thêm vào Al2O3 trong quá trình điện phân Al2O3 nóng chảy để sản xuất nhôm. Criolit không có tác dụng nào sau đây?

A. Làm tăng độ dẫn điện của Al2O3 nóng chảy

B. Làm giảm nhiệt độ nóng chảy của Al2O3

C.Tạo lớp ngăn cách để bảo vệ Al nóng chảy

D. Bảo vệ điện cực khỏi bị ăn mòn

Xem đáp ánĐáp án D

Criolit (còn gọi là băng thạch) có công thức phân tử Na3AlF6, được thêm vào Al2O3 trong quá trình điện phân Al2O3 nóng chảy để sản xuất nhôm vai trò của Criolit là làm tăng độ dẫn điện của Al2O3 nóng chảy, giảm nhiệt độ nóng chảy của Al2O3, tạo bởi lớp ngăn để bảo vệ Al nóng chảy

Câu 8. HNO3 tinh khiết là chất lỏng không màu, nhưng dung dịch HNO3 để lâu thường ngả sang màu vàng là do

A. HNO3 tan nhiều trong nước.

B. khi để lâu thì HNO3 bị khử bởi các chất của môi trường

C. dung dịch HNO3 có tính oxi hóa mạnh.

D. dung dịch HNO3 bị phân hủy 1 phần tạo thành một lượng nhỏ NO2.

Xem đáp ánĐáp án D

HNO3 tinh khiết là chất lỏng không màu, nhưng dung dịch HNO3 để lâu thường ngả sang màu vàng là do dung dịch HNO3 bị phân hủy 1 phần tạo thành một lượng nhỏ NO2.

Câu 9. Cho a gam Al vào 200 ml dung dịch gồm Cu(NO3)2 0,3M và AgNO3 0,3M. Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn thì thu được b gam chất rắn R. Nếu cho b gam R tác dụng với lượng dư dung dịch HCl thì thu được 0,672 lít khí ở (đktc). Giá trị của a và b lần lượt là:

A. 2,16  và 10,86

B. 1,08 và 5,43

C. 8,10 và 5,43

D. 1,08 và 5,16

Xem đáp ánĐáp án A

Vì R tác dụng với HCl có khí thoát ra nên Al còn dư.

Gọi x là số mol Al tác dụng với 2 muối

Al →  Al3+ + 3e

x → 3x

Ag+ + 1e → Ag

0,06  → 0,06 → 0,06

Cu2+ + 2e → Cu

0,06→  0,12→ 0,06

=> 3x = 0,18 => x = 0,06 mol

Al + 3H+→  Al3+ + 3/2H2

0,02 → 0,03

=> b = (108 + 64). 0,06 + 27.0,02 = 10,86 gam

=> a = 27.(0,06 + 0,02) = 2,16 gam

Câu 10. M là hỗn hợp kim loại Ca và Al. Hòa tan a gam M vào lượng dư nước thu được 8,96 lít H2 (đktc). Cũng hòa tan m gam X vào dung dịch KOH dư thì thu được 12,32 lít khí H2 (đktc). Giá trị của m là:

A. 12,1

B. 21,8

C. 13,7

D. 24,2

Xem đáp ánĐáp án A

M hỗn hợp gồm 2 kim loại Ba, Al

Thí nghiệm 1 : M + H2O →

Thí nghiệm 2 :M + KOH

Có nH2 TN2 > nH2 TN1 => TN1 Al dư

Ca + 2H2O → Ca(OH)2 + H2 (1)

Al + OH + H2O → AlO2+ 3/2 H2 (2)

Gọi x = nBa

Thí nghiệm 1:

(1) nH2 = nCa(OH)2 = nCa = x mol

(2) nH2 = 3/2 . nOH– = 3/2. 2x = 3x mol

=> Tổng nH2 TN1 = 4x = 8,96/22,4 => x = 0,1 mol

Thí nghiệm 2:

(1) nH2 = nCa = x mol

Tổng nH2 TN2 = 12,32 /22,4 = 0,55 mol

=> nH2 (2) = 0,45 mol

(2) nAl = 2/3 . nH2 = 0,3 mol

=> mAl = 8,1 gam

=> a = mAl + mCa = 8,1 + 0,1.40 = 12,1 gam

Câu 11. Hoà tan hoàn toàn 6,21 gam Al bằng dung dịch HNO3 loãng (dư), thu được dung dịch X và 0,672 lít (ở đktc) hỗn hợp khí Y gồm hai khí là N2O và N2. Tỉ khối của hỗn hợp khí Y so với khí H2 là 18. Cô cạn dung dịch X, thu được m gam chất rắn khan. Giá trị của m là

A. 38,34 gam

B. 34,08 gam

C. 106,38 gam

D. 53,19 gam

Xem đáp ánĐáp án D

nAl = 0,23 mol, nY = 0,03 mol

Gọi x, y lần lượt là số mol của N2, N2O

Theo đề bài ta có hệ phương trình sau

x + y = 0,03

28x + 44y = 0,03.18.2

Giải hệ phương trình (1), (2) ta có

x = 0,015, y = 0,015

Quá trình cho nhận electron

Al → Al+3 + 3e

0,23 → 0,69

2N+5 + 10e → N2+2

0,15  ← 0,015

2N+5 + 8e → N+12O

0,12 ← 0,015

Ta thấy 3nAl > (8nN2O + 10nN2) => có muối amoni NH4NO3

Áp dụng định luật bảo toàn e ta có:

3nAl = 8nN2O + 10nN2 + 8nNH4+

=> nNH4+ = (0,23.3 – 0,27)/8 = 0,0525 mol

=> m = mAl(NO3)3 + mNH4NO3 = 0,23.213 +  0,0525.80 = 53,19 gam

Câu 12. Cho 1,62 gam Al tác dụng với 1000 ml dung dịch X chứa Fe(NO3)2 0,1M và Cu(NO3)2 0,09M. Sau khi phản ứng kết thúc thu được m gam chất rắn. Giá trị của m là:

A. 2,88.

B. 2,68.

C. 5,76.

D. 5,68.

Xem đáp ánĐáp án C

nAl = 0,06 mol;

nFe(NO3)2 = 0,1 mol;

nCu(NO3)2 = 0,09 mol

Nhận thấy: ne Al cho tối đa = 0,06.3 = 0,18 mol = nCu2+ nhận e

=> Al phản ứng vừa đủ với Cu(NO3)2; còn Fe(NO3)2 chưa phản ứng

=> chất rắn thu được chỉ là Cu

nCu = nCu(NO3)2 = 0,09 mol => m = 5,76 gam

Câu 13. Thí nghiệm nào sau đây có hiện tượng sinh ra kết tủa trắng và bọt khí thoát ra khỏi dung dịch?

A. Nhỏ từ từ dung dịch HCl vào ống nghiệm đựng dung dịch Na2CO3.

B. Nhỏ từ từ dung dịch CaCl2 vào ống nghiệm đựng dung dịch AgNO3.

C. Nhỏ từng giọt dung dịch NaOH vào ống nghiệm đựng dung dịch CuCl2.

D. Nhỏ từ từ dung dịch H2SO4 vào ống nghiệm có sẵn một mẫu BaCO3.

Xem đáp ánĐáp án D

+) 2NaOH + CuCl2 → Cu(OH)2 + 2NaCl. Hiện tượng sau phản ứng: có kết tủa màu xanh tạo thành.

+) H2SO4 + BaCO3 → BaSO4 + CO2 + H2O. Hiện tượng sau phản ứng: có kết tủa trắng và bọt khí thoát ra khỏi dung dịch.

+) CaCl2 + AgNO3 → Ba(NO3)2 + 2AgCl. Hiện tượng sau phản ứng: có kết tủa trắng tạo thành.

+) 2HCl + Na2CO3 → 2NaCl + CO2 + H2O. Hiện tượng sau phản ứng: có khí thoát ra khỏi dung dịch.

Vậy thí nghiệm ứng với đề bài là: “Nhỏ từ từ dung dịch H2SO4 vào ống nghiệm có sẵn một mẫu BaCO3”.

Câu 14. Thực hiện các thí nghiệm sau:

(a) Cho dung dịch Ca(OH)2 tới dư vào dung dịch FeCl2.

(b) Cho dung dịch KHSO4 vào dung dịch CaCl2

(c) Cho dung dịch Na2S vào dung dịch Fe2(SO4)3.

(d) Sục khí CO2 tới dư vào dung dịch NaAlO2.

(e) Cho kim loại Zn vào lượng dư dung dịch FeCl3.

(f) Sục khí SO2 vào lượng dư dung dịch Ca(OH)2.

(g) Sục khí NH­3 dư vào dung dịch CuSO4.

Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn, số thí nghiệm thu được kết tủa là

Xem đáp ánĐáp án D

(a) Ca(OH)2 + FeCl2 → Fe(OH)2↓ + BaCl2

(b) 2KHSO4 + BaCl2 → BaSO4↓ + K2SO4 + 2HCl

(c) 3Na2S + Fe2(SO4)3 + 6H2O → 2Fe(OH)3↓ + 3Na2SO4 + 3H2S↑

(d) CO2 dư + H2O + NaAlO2 → Al(OH)3↓ + NaHCO3

(e) Zn + 2FeCl3 → ZnCl2 + 2FeCl2

(f) SO2 + Ca(OH)2 dư → BaSO3↓ + H2O

(g) 6NH3 dư + CuSO4 + 2H2O → [Cu(NH3)4](OH)2 + (NH­4)2SO4

→ có 5 thí nghiệm thu được kết tủa là (a), (b), (c), (d), (f)

Câu 15. Cho a gam X gồm Ba và Al vào nước dư, sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được 8,96 lít khí H2 (ở điều kiện tiêu chuẩn). Mặt khác, hòa tan hoàn toàn m gam X bằng dung dịch KOH, thu được 15,68 lít khí H2 (đktc). Giá trị của a là.

A. 19,1

B. 29,9

C. 24,5

D. 16,4

Xem đáp ánĐáp án C

Phương trình phản ứng xay ra

Ba + 2H2O → Ba(OH)2 + H2 (1)

Ba(OH)2 + 2Al + H2O → Ba(AlO2)2 + 3H(2)

=> nH2 = 4nBa = 0,4 mol => nBa = 0,1 mol

Vì X + NaOH tạo nH2 = 0,7 mol > 0,4 mol => chứng tỏ Al dư ở thí nghiệm đầu

Phần 2 cả Al và Ba đều hết

Ta có Ba → H2

0,1 0,1

Al → 3/2 H2

=> nH2 do Al = nH2(2) – 0,1 = 0,6mol

=> nAl = 2/3.nH2 do Al = 0,4 mol

=> mX = 24,5 gam

Câu 16. 

Thực hiện các thí nghiệm sau :

(a) Cho từ từ NaOH đến dư vào dung dịch Al2(SO4)3,

(b) Cho từ từ Al2(SO4)3 đến dư vào dung dịch NaOH,

(c) Cho từ từ NH3 đến dư vào dung dịch Al2(SO4)3,

(d) Cho từ từ Al2(SO4)3 đến dư vào dung dịch NH3.

(e) Cho từ từ HCl đến dư vào dung dịch NaAlO2.

(f) Cho từ từ NaAlO2 đến dư vào dung dịch HCl

(g) Cho từ từ Al2(SO4)3 đến dư vào dung dịch NaAlO2

Trong các thí nghiệm trên, số thí nghiệm xuất hiện kết tủa là

A. 2.

B. 3.

C. 5.

D. 7.

Xem đáp ánĐáp án C

—————————

THCS Bình Chánh đã gửi tới bạn Al + HNO3 → Al(NO3)3 + N2O + H2O được THCS Bình Chánh biên soạn. Nội dung tài liệu giúp các bạn biết cách viết và cân bằng phương trình phản ứng khi cho Al tác dụng với HNO3 loãng, từ đó có thể nhận biết hiện tượng sau phản ứng.

Đăng bởi: THCS Bình Chánh

Chuyên mục: Học Tập

5/5 - (2 bình chọn)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *